ΤΥΠΙΚΟ 8η Ενότητα: Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία

Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία

Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων

Η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία (ή Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων) είναι μία ιδιαίτερα κατανυκτική και με ξεχωριστή μορφή Θεία Λειτουργία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία τελείται αποκλειστικά κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Ονομάζεται έτσι επειδή δεν τελείται καθαγιασμός των Τιμίων Δώρων κατά τη διάρκειά της, αλλά χρησιμοποιούνται ήδη καθαγιασμένα δώρα (Άχραντο Σώμα και Τίμιο Αίμα Ιησού Χριστού) από προηγούμενη Θεία Λειτουργία — συνήθως της Κυριακή.

Ιστορικό και σκοπός της Προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας

Η λειτουργία αυτή αποδίδεται - μάλλον εσφαλμένα - στον Άγιο Γρηγόριο τον Διάλογο (ή τον Μέγα, Πάπα Ρώμης). Καθιερώθηκε ώστε οι πιστοί να μπορούν να κοινωνούν πιο συχνά κατά την περίοδο της νηστείας, χωρίς να τελείται πανηγυρικά η Θεία Λειτουργία, που έχει εορταστικό χαρακτήρα και δεν ταιριάζει με το πνεύμα της κατανύξεως και της μετανοίας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Πότε τελείται

Η Προηγιασμένη Λειτουργία τελείται:

• Κατά τις καθημερινές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κυρίως Τετάρτη και Παρασκευή

• Την Πέμπτη του Μεγάλου Κανόνα

• Τις τρεις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας

• Δεν τελείται Σάββατο ή Κυριακή, καθώς τότε τελείται η κανονική Θεία Λειτουργία (του Ιωάννου του Χρυσοστόμου ή του Μεγάλου Βασιλείου).

Δομή της Προηγιασμένης Λειτουργίας

Η Προηγιασμένη Λειτουργία συνδυάζει στοιχεία:

• από τον Εσπερινό (επειδή τελείται συνήθως απογευματινή ώρα),

• από τη Θεία Λειτουργία,

• και έχει ιδιαίτερη ευταξία.

• Το πιο χαρακτηριστικό της μέρος αυτής της Λειτουργίας είναι η μεγάλη είσοδος με τα Προηγιασμένα Δώρα, όπου αντί του συνηθισμένου χερουβικού ψάλλεται το "Νυν αι δυνάμεις..."

Πριν την έναρξη του Εσπερινού είθισται να ψάλλεται η 9η Ώρα

Διάρθρωση:

1. Εσπερινό Μέρος (Αρχή Λειτουργίας)

• Ευλογημένη η Βασιλεία...

• Ειρηνικά υπό του ιερέως

• Απαγγελία ψαλμών τα " Προς τον Κύριον..." στο κέντρο του Ιερού Ναού από τον ψάλτη.

• "Κύριε, εκέκραξα..." κ.λπ.

• Είσοδος με το Ευαγγέλιο και το «Φως ιλαρόν»

• Ανάγνωση Παλαιοδιαθηκικών Αναγνωσμάτων (κυρίως από Γένεση και Παροιμίες) 

• Ύμνος «Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου...» από τον ιερέα και επανάληψη από τους χορούς

2. Προετοιμασία για τη Θεία Κοινωνία

• Μεγάλη Συναπτή

• Εκτενής Ευχή Κατηχουμένων

• Απόλυση Κατηχουμένων (όπως στη Λειτουργία του Χρυσοστόμου)

• Ευχές Πιστών – Λειτουργία των Πιστών

3. Μεγάλη Είσοδος – Μεταφορά Προηγιασμένων Δώρων

• Γίνεται με ιερό δέος, υπό τον ύμνο: «Νῦν αἱ Δυνάμεις τῶν οὐρανῶν...» 

• Ο ιερέας μεταφέρει τα Προηγιασμένα Δώρα  από την Πρόθεση στην Αγία Τράπεζα έχοντας καλυμμένο το κεφάλι του με τον "αέρα"

• Οι πιστοί γονατίζουν.

4. Προσφορά και Κοινωνία

• Εκτενείς ευχές προ της Θείας Κοινωνίας

• Η Κυριακή Ευχή του Πάτερ ἡμῶν

• Μετάληψη Ιερέα και Πιστών

• Κοινωνικό "Γεύσασθε και ίδετε..."

• Μετά τη μετάληψη: «Εὐλογήσω Σε...» αντί του «Εἴδομεν τὸ Φῶς...»

5. Απόλυση – Τέλος Λειτουργίας

• Ευχαριστήρια ευχή

• Απόλυση ημέρας

• Πριν το Δι' ευχών και κατά τη διανομή του αντιδώρου διαβάζονται δυο ψαλμοί.