ΙΣΤΟΡΙΑ 8η Ενότητα: Η Νέα Μέθοδος - Η Μουσική Επιτροπή

Η Νέα Μέθοδος και η Πατριαρχική Επιτροπή

Μέθοδος των τριών Διδασκάλων

Οι πρώτοι Χριστιανοί έψαλλαν γνωστούς ύμνους από το ψαλτήρι του Δαυίδ. Όταν άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα τροπάρια, σημείωναν πάνω στις λέξεις κάποια σημάδια που υπενθύμιζαν τη μελωδία. Έτσι γεννήθηκε, αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε η Σημειογραφία της Βυζαντινής Μουσικής.

Ο χαρακτήρας της Βυζαντινής Σημειογραφίας ήταν στενογραφικός, δηλαδή λίγα σύμβολα υποδείκνυαν ολόκληρη μουσική φράση. Αυτό απαιτούσε πολύ χρόνο και μεγάλη προσπάθεια από αυτόν που ήθελε να γνωρίσει την ψαλτική τέχνη, καθώς έπρεπε να μαθαίνει από στήθους τις μελωδικές γραμμές.

Τον 18^ο αιώνα, η Δυτική μουσική άρχισε να εισχωρεί στα μουσικά πράγματα της Κωνσταντινούπολης. Η ανάγνωση και η εκμάθηση της ήταν αισθητά  πιο εύκολη από τη βυζαντινή μουσική, γεγονός που δημιούργησε τον υπαρκτό πλέον κίνδυνο αλλοίωσης της εκκλησιαστικής μουσικής με μελίσματα που δεν άρμοζαν στην Ορθόδοξη λατρεία.

Για τους παραπάνω λόγους είχαν ήδη πολύ νωρίτερα ξεκινήσει πολλές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της υπάρχουσας σημειογραφίας. Το 1814, τρεις σπουδαίοι μουσικοί δάσκαλοι —ο Χρύσανθος, Αρχιεπίσκοπος Δυρραχίου, ο Χουρμούζιος ο Χαρτοφύλακας και ο Γρηγόριος ο Πρωτοψάλτης— ανέπτυξαν ένα νέο σύστημα γραφής, απλοποιώντας την παλαιότερη σημειογραφία και καθιστώντας τη μουσική περισσότερο προσιτή στους ψάλτες.

Η μεταρρύθμιση αυτή υπήρξε εξαιρετικά σημαντική, καθώς στόχευε στη διατήρηση της αυθεντικότητας της Βυζαντινής μουσικής, ενώ παράλληλα διευκόλυνε τη διδασκαλία και την εκμάθησή της.

Το νέο αναλυτικό σύστημα γραφής χαρακτηρίζεται από απλότητα και σαφήνεια στη σημασία των σημαδιών. Εισάγονται οι μονοσύλλαβοι φθόγγοι: πα, βου, γα, δη, κε, ζω, νη. Διασαφηνίζονται αρκετά σημεία της θεωρίας της Βυζαντινής μουσικής και καθορίζονται οι τρεις τόνοι: ο μείζων, ο ελάσσων και ο ελάχιστος.

Το σύστημα αυτό έγινε γνωστό ως "Νέας Μέθοδος" ή "Μέθοδος των Τριών Διδασκάλων" και εγκρίθηκε επίσημα το 1818 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Το έργο τους συμπληρώθηκε το 1881 με τα πορίσματα της Μουσικής Πατριαρχικής Επιτροπής.

Η Πατριαρχική Μουσική Επιτροπή

Η Μουσική Επιτροπή του 1881 στην Κωνσταντινούπολη συγκροτήθηκε υπό την πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Ιωακείμ Γ' (1878-1884) με σκοπό τη διάσωση και αποσαφήνιση σημείων του νέου συστήματος της Εκκλησιαστικής Μουσικής, που δημιουργήθηκε από τους τρεις διδασκάλους. 

Τα βασικά της επιτεύγματα περιλαμβάνουν:

• Διαμόρφωση μουσικών κλιμάκων και καθορισμός συγκεκριμένων διαστημάτων στη βυζαντινή μουσική.

• Τυποποίηση της σημειογραφίας, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση της μουσικής γραφής και διασφαλίζοντας τη χρήση εγκεκριμένων πατριαρχικών βιβλίων από τους ψάλτες.

• Διατήρηση της παράδοσης, με στόχο τη διαφύλαξη της αυθεντικότητας της ψαλτικής τέχνης.

• Αποτροπή αλλοιώσεων και νεωτερισμών, που θα μπορούσαν να απομακρύνουν τη μουσική από τις βυζαντινές ρίζες της.

Η επιτροπή έθεσε τις βάσεις για τη συνέχιση της ψαλτικής τέχνης με τρόπο που διατηρεί την ιστορική και πνευματική της αξία.